Context
Hoe is de bevolking van België ruimtelijk verdeeld en waar is ze de voorbije jaren toegenomen of afgenomen? Cijfers per gemeente kunnen een eerste indicatie geven, maar verbergen veel: binnen één gemeente kan een dichtbebouwde kern naast een bijna leeg buitengebied liggen. Hetzelfde geldt, maar in mindere mate, voor een kaart op het niveau van de statistische sector. Een rasterkaart met kleine cellen brengt deze ruimtelijke verschillen veel gedetailleerder in beeld.
De interactieve rasterkaart
De kaart hieronder heeft twee lagen (te selecteren via de knoppen linksbovenaan):
- Dichtheid 2025: het aantal inwoners per km², in rode tinten. Klik op een klasse in de legende om alleen de cellen in die klasse te markeren.
- Verschil 2023 → 2025: rood bij een toename en blauw bij een afname van het aantal inwoners.
Je kunt inzoomen, de kaartlaag met de gemeentegrenzen aan- en uitzetten, een gemeente opzoeken en met de muis over een cel gaan voor meer info (aantal inwoners in die cel, de exacte bevolkingsdichtheid, de gemeente waarin het middelpunt van de cel gelegen is, de celgrootte en het jaar).
Data & methodologie
Databronnen
De kaart is gebaseerd op het grid van de bevolking met cellen van variabele grootte van Statbel. Zowel de gridbestanden met de bevolking op 1/1/2025 als op 1/1/2023 werden gebruikt. In dichtbevolkte gebieden zijn de cellen klein (tot 125 m) en in dunbevolkte gebieden groter (tot 1 km), om te voorkomen dat individuele huishoudens herkenbaar worden. De gemeentegrenzen komen eveneens van Statbel (gebaseerd op gegevens van de FOD Financiën) en werden vereenvoudigd.
Statbel: CC BY 4.0. Eigen bewerking.
Projectie
De kaart gebruikt de projectie van de brondata (ETRS89-LAEA, EPSG:3035). Die projectie is oppervlaktegetrouw: een cel is overal even groot, zodat dichtheden vergelijkbaar zijn. De cellen blijven bovendien vierkant van vorm, zoals in de brondata.
De verschilkaart 2023-2025
De cellen in het grid zijn 125 m, 250 m, 500 m of 1 km groot. De precieze indeling en ligging ervan kunnen van jaar tot jaar licht afwijken. Bovendien is de bevolkingsgroei over een periode van twee jaar beperkt. Daarom worden bij de verschilkaart de inwoners van alle cellen binnen een vast vierkant van 1 km in beide jaren opgeteld, en wordt het verschil op die schaal berekend.
Bijkomende informatie
- Geografische verstoringsmethode: Om de privacy te beschermen, verplaatst Statbel huishoudens uit dunbevolkte cellen virtueel naar een meer bevolkte cel. Kleine verschillen in dunbevolkte gebieden zijn dus indicatief.
- Gemeente per cel: de gemeente in de tooltip is die van het middelpunt van de cel.
- Cellen op de landsgrens worden afgesneden en zijn daardoor niet meer volledig vierkant.
- Gemeentefusies: de gemeentegrenzen op de twee kaarten zijn die van 1 januari 2026, dus inclusief gemeentefusies tot 2025.
Betrouwbaarheid
De kaart is getoetst aan de officiële bevolkingscijfers van Statbel:
- Het grid dekt 99,94 % van de officiële bevolking. Het resterende deel bestaat uit personen die niet te lokaliseren zijn.
- Op het niveau van de gemeente wijkt het totaal van de bevolking in het grid doorgaans weinig af van het officiële bevolkingscijfer: in de helft van de gemeenten is de afwijking minder dan 1,2 %, en in 9 op de 10 gemeenten minder dan 4,3 %. Enkel zeer kleine gemeenten, zoals Herstappe, wijken meer af.
Daarom is de kaart vooral bedoeld om patronen te visualiseren. Voor exacte cijfers per gemeente blijven de officiële tabellen van Statbel de referentie.
Technische uitwerking
De interactieve kaart is volledig in Python geprogrammeerd, omgezet in een JavaScript-toepassing en geïntegreerd in een Astro-omgeving. Dit werk is uitgevoerd met behulp van Claude AI (Anthropic).
Mogelijke toepassingen
Deze rasterkaarten maken in groot detail zichtbaar waar mensen wonen en waar de bevolking toe- of afneemt. Dat is nuttig voor vraagstukken rond bijvoorbeeld wonen, mobiliteit, zorg en onderwijs. Hebt u een vergelijkbare vraag? Ik denk graag mee over een analyse op maat.
Neem contact op